τέχνη- επιστήμη -τεχνολογία

 

1ο κείμενο

Ασπασία Δασκαλοπούλου, «Η επιστήμη και η τέχνη συναντώνται στον 21ο αι.»

«Με τη γέννηση της ψηφιακής τέχνης, εικόνας ή ήχου, και τη χρήση των αλγορίθμων, οι καλλιτέχνες δεν χρησιμοποιούν μόνο τα μέσα της επιστήμης και της τεχνολογίας, αλλά γίνονται πια ένα με αυτά» δηλώνει στην «Κ» ο Άρθουρ Μίλερ.

 Σήμερα στον χώρο της τέχνης συντελείται μια σιωπηλή επανάσταση. Καλλιτέχνες δουλεύουν χέρι-χέρι με επιστήμονες και παράγουν δημιουργίες που επιχειρούν να αλλάξουν τον τρόπο που σκεφτόμαστε και βλέπουμε τον κόσμο. Ο καθηγητής Ιστορίας και Φιλοσοφίας της επιστήμης στο University College London και διάσημος συγγραφέας, Arthur I. Miller, μέσα από το νέο του βιβλίο «Colliding Worlds: How Cutting-Edge Science is Redefining Contemporary Art» («Συγκρουόμενοι κόσμοι: Πώς η επιστήμη αιχμής επαναπροσδιορίζει τη μοντέρνα τέχνη»), διηγείται την ιστορία τού πώς η τέχνη, η επιστήμη και η τεχνολογία διασταυρώνονται στον 21ο αιώνα. «Οι επιστήμονες και οι καλλιτέχνες είναι εξίσου δημιουργικοί. Προσπαθούν να κάνουν ορατό το αόρατο, κοιτάζουν πέρα από παγιωμένες αντιλήψεις και αναζητούν ενδιαφέροντες τρόπους για να αναπαραστήσουν τη φύση» λέει ο δρ Μίλερ, ο οποίος θα βρεθεί στην Αθήνα την Τετάρτη 18 Μαρτίου για να μιλήσει γι’ αυτή τη φαινομενικά αταίριαστη σχέση στο πλαίσιο του φεστιβάλ επιστήμης της Αθήνας, «Athens Science Festival».

– Από πότε κρατάει αυτή η σχέση επιστήμης και τέχνης;

– H σύνδεση επιστήμης, τέχνης και τεχνολογίας πάει αιώνες πίσω, τουλάχιστον από την εποχή του Λεονάρντο Ντα Βίντσι. Τα σχέδια αεροπλάνων ή υποβρυχίων που φιλοτεχνούσε τα θεωρούσε εξίσου καλλιτεχνικά έργα με τη Μόνα Λίζα. Εκατό περίπου χρόνια μετά, γύρω στο 1687, όταν ανακαλύφθηκαν οι νόμοι της κίνησης του Νεύτωνα, η επιστήμη κατέκτησε τον κόσμο. Έκτοτε, με την επονομαζόμενη επιστημονική επανάσταση, η αντικειμενική αναζήτηση της αλήθειας εναποτέθηκε στα χέρια της επιστήμης, ενώ η τέχνη θεωρήθηκε απλά κάτι επιπόλαιο και αστόχαστο. Η επιστήμη μπορούσε πια να κάνει προβλέψεις, και οι νόμοι του Νεύτωνα μπορούσαν να εξηγήσουν φαινόμενα του ουρανού και της γης. Έτσι, άρχισε ο διχασμός μεταξύ επιστήμης και τέχνης, και χρειάστηκε να περάσουν αρκετοί αιώνες για να αποκατασταθεί αυτή η σχέση.

– Πότε άρχισαν να συγκλίνουν;

– Άρχισαν να ξαναέρχονται κοντά στην αρχή του 20ού αιώνα, εξαιτίας του έργου του Αϊνστάιν και του Πικάσο. Η αναζήτηση της συμμετρίας ήταν στο επίκεντρο της επιστημονικής σκέψης και του έργου του Αϊνστάιν. Η θεωρία της σχετικότητας ήταν στην πραγματικότητα απόρροια μιας αισθητικής δυσφορίας του ίδιου απέναντι στην κατάσταση που επικρατούσε στον χώρο της επιστήμης το 1905. Η οπτική φαντασία ήταν πολύ σημαντική για τον Αϊνστάιν. Πίστευε ότι η εικόνα προηγείται των λέξεων και ανακάλυψε τις μεγάλες θεωρίες του, της ειδικής και γενικής σχετικότητας, μέσα από έντονα οπτικά πειράματα. Μέσα από τέτοια πειράματα γεννήθηκε και η αντίληψη της συμμετρίας, τόσο για τον κόσμο, όσο και στις επιστημονικές θεωρίες. Αυτές οι σημαντικές εξελίξεις στην επιστήμη, την τεχνολογία και τα μαθηματικά, έδωσαν την έμπνευση στον Πάμπλο Πικάσο να δημιουργήσει έργα όπως «Οι Δεσποινίδες της Αβινιόν» (Les Demoiselles d’Avignon, 1907).

Νέοι τρόποι έκφρασης

– Η επιστήμη αποτελεί μόνο έμπνευση ή εμπλέκεται και με άλλους τρόπους στην καλλιτεχνική δημιουργία;

– Στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα οι καλλιτέχνες χρησιμοποίησαν μόνο τις ιδέες της επιστήμης και της τεχνολογίας. Στο δεύτερο μισό όμως του προηγούμενου αιώνα άρχισαν να χρησιμοποιούν και τα μέσα τους. Στη δεκαετία του ’90, με τη συγκλονιστική πρόοδο στη βιοτεχνολογία, με παραδείγματα όπως η εξωσωματική γονιμοποίηση, η μεταμόσχευση οργάνων και η λειτουργική μαγνητική τομογραφία, οι καλλιτέχνες διαπίστωσαν ότι δεν έχουν την πολυτέλεια να μην ενδιαφερθούν γι’ αυτές τις συναρπαστικές εξελίξεις. Ήταν γι’ αυτούς ένας άλλος τρόπος να εκφράσουν συναισθήματα και να αναπαραστήσουν τη φύση, θέματα που έχουν υπάρξει πάντα μεγίστης σημασίας για τους καλλιτέχνες. Στο τέλος του 20ού αιώνα και στις αρχές του 21ου η τέχνη, η επιστήμη και η τεχνολογία άρχισαν να μπλέκονται ακόμα περισσότερο μεταξύ τους. Με τη γέννηση της ψηφακής τέχνης, εικόνας ή ήχου, και τη χρήση των αλγορίθμων, οι καλλιτέχνες δεν χρησιμοποιούν μόνο τα μέσα της επιστήμης και της τεχνολογίας, αλλά γίνονται πια ένα με αυτά.

– Αυτή η συνεργασία όμως μοιάζει να έχει μονόδρομο όφελος.

– Πράγματι, σήμερα οι καλλιτέχνες ωφελούνται περισσότερο από τους επιστήμονες. Όσο όμως οι καλλιτέχνες μαθαίνουν περισσότερα για την επιστήμη και την τεχνολογία αρχίζουν να συνεισφέρουν και να προσφέρουν και οι ίδιοι στην επιστημονική έρευνα. Η ομάδα danceroom Spectroscopy, για παράδειγμα, η οποία χορογραφεί θέματα όπως η μοριακή φυσική και η δυναμική των μορίων, προσέφερε στην επιστήμη ένα χρήσιμο εργαλείο. Στην παράστασή τους «Hidden Fields» («Κρυμμένα Πεδία») που συνδυάζει τον χορό με την εξελιγμένη ψηφιακή τέχνη και τη φυσική, η κίνηση των χορευτών μεταμορφώνεται σε ενεργειακά πεδία, που με τη σειρά τους δημιουργούν παρεμβολές σε υπολογιστικές προσομοιώσεις μοριακής δυναμικής, επιτρέποντας στους θεατές να εκτιμήσουν την ομορφιά της καθημερινής κίνησης μέσα από την επιστήμη και την τεχνολογία. Οι εξαιρετικά, όμως, γρήγοροι αλγόριθμοι που αναπτύχθηκαν για τους σκοπούς αυτής της παράστασης, για να ενώσουν δηλαδή την κίνηση των χορευτών με τις προσομοιώσεις της κίνησης των μορίων, μπορούν να βοηθήσουν τους επιστήμονες να ελέγχουν διαδραστικά αλυσίδες πρωτεϊνικών μορίων. Μέσα από αυτή τη διαδικασία οι επιστήμονες μπορούν να διερευνήσουν τους δεσμούς εκείνους των πρωτεϊνικών μορίων που οδηγούν σε παθήσεις όπως ο διαβήτης, η κυστική ίνωση ή η νόσος του Πάρκινσον, και να αναπτύξουν μεθόδους που αποτρέπουν τον σχηματισμό τέτοιων επιβλαβών δομών. Οι συνεργασίες επιστήμης-τέχνης ωφελούν βέβαια και την ίδια την κοινωνία, με την έννοια ότι οι άνθρωποι ανακαλύπτουν μία άλλη μορφή τέχνης. Ακόμα και η διαδικασία του να εκτιμήσει κάποιος ένα τέτοιο καλλιτεχνικό έργο χρειάζεται μία άλλη θεώρηση των πραγμάτων. Για να εκτιμήσεις την ηλεκτρονική τέχνη, για παράδειγμα, χρειάζεται να έχεις αρκετές γνώσεις πάνω στους τομείς των υπολογιστών και των αλγορίθμων.

Αβανγκάρντ

– Γράφοντας το πρόσφατο βιβλίο σας, πού καταλήξατε σχετικά με τη σημερινή σχέση επιστήμης και τέχνης;

-Για τη συγγραφή αυτού του βιβλίου πήρα συνεντεύξεις από περισσότερους από 80 καλλιτέχνες και επιστήμονες που ενδιαφέρονται για τη συνεργασία τέχνης-επιστήμης. Μέσα από αυτή τη διαδικασία εξήγαγα πολλά συμπεράσματα. Το κυριότερο όμως είναι ότι η τέχνη και η επιστήμη εξαφανίζονται με τον τρόπο που τις ξέρουμε σήμερα, και συντήκονται σε μία τρίτη κουλούρα, τη νέα αβανγκάρντ.

2ο κείμενο

 Βιβή Ντριγκόγια, «Πώς η τεχνολογία αλλάζει την τέχνη»

Όταν σκέφτομαι την τέχνη, πάντα αυτό που μου έρχεται στο μυαλό είναι πίνακες ζωγραφικής, πινέλα, χρώματα, αγάλματα και σύγχρονα installations ονόματα όπως ο Picasso, ο Dali ή ο Leonardo da Vinci. Και μετά όταν σκέφτομαι την τεχνολογία, εικόνες από υπολογιστές και smartphones το Ίντερνετ, είναι αυτά που πλημμυρίζουν το μυαλό. Διαχρονικά, πάντα η τεχνολογία έδινε στους καλλιτέχνες τα νέα εργαλεία και μέσα έκφρασης. Σήμερα περισσότερο από ποτέ, αυτές οι δύο φαινομενικά απομακρυσμένες έννοιες είναι περισσότερο συνδεδεμένες από ποτέ με την τεχνολογία να παίζει καταλυτικό ρόλο τόσο στην εξέλιξη της τέχνης όσο και στη διάδοση της.

Σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης, άνθρωποι εξελίσσονται, ερευνούν, δημιουργούν και σχηματίζουν τον κόσμο του αύριο. Το διαδίκτυο, τα κοινωνικά δίκτυα, οι νανο- και βιοτεχνολογίες, η επαυξημένη πραγματικότητα, η εικονική πραγματικότητα είναι οι έννοιες που αλλάζουν την όψη της καθημερινότητάς μας, τις δυνατότητες που μας προσφέρονται και το πώς αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο. Επιστήμονες, ερευνητές, επιχειρηματίες αλλά και μουσικοί, γραφίστες, σκηνοθέτες και σχεδιαστές δημιουργούν νέες ανθρώπινες εμπειρίες. Χάρη σε αυτούς όχι μόνο πρωτότυπη και αυθεντική τέχνη παράγεται παντού, αλλά και τελείως νέες μορφές τέχνης εξελίσσονται και αναπτύσσονται διαρκώς.

Όλο και περισσότεροι καλλιτέχνες προχωράνε πέρα από τα όρια αυτού που ονομάζουμε συμβατικό ψάχνοντας νέους τρόπους έκφρασης και ενσωματώνοντας νέα και συχνά ετερόκλητα στοιχεία στη δουλειά τους. Η τέχνη γίνεται όλο και λιγότερο στατική, υιοθετώντας νέες μορφές από την εκτύπωση ψηφιακά μοντελοποιημένων γλυπτών σε τρεις διαστάσεις μέχρι flash mobs από φωτογράφους που συγκεντρώνουν χιλιάδες γυμνούς εθελοντές σε μια παραλία.

Η Δύναμη του διαδικτύου

Οι σύγχρονες μέθοδοι με τις οποίες η τέχνη δημιουργείται, προωθείται, διατηρείται και διαχέεται έχουν επίσης μετασχηματιστεί ως αποτέλεσμα της στροφής της κοινωνίας σε μια κοινωνικά διασυνδεδεμένη μορφή στην εποχή του διαδικτύου και του παγκόσμιου ιστού. Αυτό που συνέβαινε τα προηγούμενα χρόνια ήταν ότι οι καλλιτέχνες πήγαιναν σε μια gallery με το portfolio που διέθεταν και στη συνέχεια η gallery αποφάσιζε αν η συγκεκριμένη δουλειά ήταν αρκετά καλή, για να εκτεθεί και να προωθηθεί. Πλέον οι δημιουργοί στρέφονται στο διαδίκτυο, για να αναδείξουν αλλά και να πουλήσουν τη δουλειά τους. Με νέες υπηρεσίες συγκέντρωσης χρηματοδότησης όπως το crowdfunding, για πρώτη φορά καλλιτέχνες έχουν τη δυνατότητα να διεκδικήσουν και να πάρουν χρήματα online, για να ακολουθήσουν το όνειρο και τις ιδέες τους. Ένα παράδειγμα είναι ότι μόνο το 2011, η γνωστή ιστοσελίδα για crowdfunding Kickstarter συγκέντρωσε περισσότερα από 100 εκατομμύρια δολάρια για περισσότερα από 27000 projects σχετικά με την τέχνη.

Οι καλλιτέχνες χρησιμοποιούν τα κοινωνικά μέσα ως ένα πολύ ισχυρό εργαλείο που τους βοηθάει να αλλάξουν τη σχέση μεταξύ συλλεκτών και κοινού με το να εντοπίζουν ανθρώπους που ενδιαφέρονται για συγκεκριμένα έργα εύκολα και αποτελεσματικά. Η αλλαγή αυτή στη νοοτροπία συμβαίνει ήδη και είναι πολύ μεγάλη για την αγνοήσει κανείς.

Είναι Πραγματική τέχνη;

Στον κόσμο των smartphones και με τις δυνατότητες που προσφέρουν τα apps σχεδόν όλοι δημιουργούμε ή θέλουμε να δημιουργούμε τέχνη. Με artistic φωτογραφίες, με ρεμίξ μουσικής, με την επεξεργασία βίντεο. Η ευκολία, όμως, με την οποία πλέον δημιουργείται τέχνη και αυτή η ποικιλία εργαλείων που είναι διαθέσιμη είναι και μια από τις αιτίες για κακή τέχνη που βλέπουμε να εκτίθεται γύρω μας. Στην τέχνη ό,τι είναι δημοφιλές δεν είναι απαραίτητα και καλό και το αντίστροφο. Πολλές ιδέες και τεχνοτροπίες απορρίφθηκαν αρχικά ως κακές ή πολύ πρωτοποριακές για να κερδίσουν μεγάλη δημοτικότητα πολύ αργότερα. «Δεν πιστεύω ότι κάποιος μπορεί να προβλέψει ή να προδιαγράψει το μέλλον της τέχνης. Είναι το διάσημο "ettonez-moi" (εκπλήξτε με) των Diaghilev και Cocteau - η σπουδαία τέχνη πάντα μας συναρπάζει, ή τουλάχιστον το λιγότερο μας πάει ως εκεί, προσδοκούμε» Hans Ulrich Obrist, Serpentine Gallery. Οι σύγχρονοι καλλιτέχνες έχουν να αντιμετωπίσουν μια πρόκληση. Να είναι ανοικτοί σε νέες τεχνολογίες που οδηγούν σε νέες μορφές και νέους τρόπους έκφρασης αλλά παράλληλα να παραμείνουν δημιουργικοί, εφευρετικοί, να δημιουργήσουν τέχνη που εξυψώνει και φεύγει πέρα από το συνηθισμένο. Όσο η τεχνολογία και ιδιαίτερα οι υπολογιστές θα συνεχίσουν να εξελίσσονται, πάντα θα υπάρχουν αυτοί που πειραματίζονται και βγαίνουν πέρα από τα όρια αυτού που έχει γίνει ως τώρα και που δημιουργούν αριστουργήματα. Το θέμα είναι η εμπειρία που προσφέρει ο καλλιτέχνης στον θεατή: αν το έργο έχει κάτι να του πει, αν μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που βλέπει τον κόσμο, αν μπορεί να στείλει μηνύματα, και αυτό είναι κάτι που δεν έχει σχέση με το μέσο το οποίο χρησιμοποιείται για να δημιουργηθεί η τέχνη. (Πηγή: BBC)

Ερωτήσεις – Δραστηριότητες

1^ο κείμενο – Α΄ ομάδα

1.Πώς θα προσδιορίζατε το είδος του 1ου κειμένου;

2. Πώς ο Αϊνστάιν και ο Πικάσο συνέβαλαν στη σύγκλιση επιστήμης και τέχνης, σύμφωνα με τον καθηγητή Arthur I. Miller (1ο κείμενο);

3. Πώς διαμορφώνεται σήμερα, σύμφωνα με τον καθηγητή Arthur I. Miller (1ο κείμενο), η σχέση ανάμεσα στην τέχνη και την επιστήμη;

 

2^ο κείμενο – Β΄ομάδα

1.      Το άρθρο της Ντριγκόγια Βιβή, «Πώς η τεχνολογία αλλάζει την τέχνη» (2ο κείμενο), επιβεβαιώνει τις απόψεις και διαπιστώσεις του καθηγητή Arthur I. Miller για τη σχέση επιστήμης και τέχνης (1ο κείμενο); Ποια επιπλέον στοιχεία παραθέτει για τη σχέση αυτή;

2.      «Σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης άνθρωποι εξελίσσονται, ερευνούν, δημιουργούν και σχηματίζουν τον κόσμο του αύριο». Τι εννοεί η αρθρογράφος του κειμένου 2 με τη συγκεκριμένη φράση; Να αναπτύξετε τη σκέψη της σε 40-50 λέξεις.

Ερωτήσεις – δραστηριότητες και για τις δύο ομάδες

1.       «Οι επιστήμονες και οι καλλιτέχνες είναι εξίσου δημιουργικοί. Προσπαθούν να κάνουν ορατό το αόρατο, κοιτάζουν πέρα από παγιωμένες αντιλήψεις και αναζητούν ενδιαφέροντες τρόπους για να αναπαραστήσουν τη φύση». «Η αναζήτηση της συμμετρίας ήταν στο επίκεντρο της επιστημονικής σκέψης και του έργου του Αϊνστάιν […]Αυτές οι σημαντικές εξελίξεις στην επιστήμη, την τεχνολογία και τα μαθηματικά, έδωσαν την έμπνευση στον Πάμπλο Πικάσο να δημιουργήσει έργα όπως «Οι Δεσποινίδες της Αβινιόν» Μπορείτε να επιβεβαιώσετε την παραπάνω άποψη του καθηγητή Arthur I. Miller  και της Ασπ. Δασκαλοπούλου παρατηρώντας τον πίνακα του Πικάσο «Οι Δεσποινίδες της Αβινιόν» (Les Demoiselles d’Avignon, 1907);

2.Το άρθρο της Ντριγκόγια Βιβή, «Πώς η τεχνολογία αλλάζει την τέχνη» (2ο κείμενο), επιβεβαιώνει τις απόψεις και διαπιστώσεις του καθηγητή Arthur I. Miller για τη σχέση επιστήμης και τέχνης (1ο κείμενο); Ποια επιπλέον στοιχεία παραθέτει για τη σχέση αυτή;

3.Πιστεύετε ότι η ψηφιακή τέχνη μπορεί να είναι καλή τέχνη; Να τεκμηριώσετε την απάντησή σας με βάση τα παραπάνω κείμενα.

4. Να επιλέξετε ένα ψηφιακό καλλιτεχνικό έργο, από τη σελίδα Kickstarter, ή από αλλού, και να συντάξετε ένα κείμενο με το οποίο θα το παρουσιάσετε στους συμμαθητές σας. Μπορείτε να εργαστείτε σε ομάδες ή ατομικά. Για την παρουσίασή σας θα μπορούσατε να ακολουθήσετε ως βασικούς άξονες τις παρακάτω ερωτήσεις:

• Ποιο είναι το θέμα του έργου;

• Ποια είναι η ιστορία που αφηγείται ή τι παρουσιάζει; κ. ο. κ.;

• Ποια μέσα χρησιμοποιήθηκαν για την παραγωγή του;

• Ποια εντύπωση δημιουργούν τα χρώματα ή άλλα στοιχεία (π.χ. οι ήχοι) που χρησιμοποιήθηκαν;

• Ποια χαρακτηριστικά του έργου σάς έκαναν ιδιαίτερη εντύπωση και γιατί;

• Ποια είναι η συνολική εντύπωση που σας δημιούργησε το συγκεκριμένο έργο;

• Ποια συναισθήματα σας δημιουργήθηκαν;

 

ΟΜΑΔΕΣ Α΄- Ε΄ - ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ΚΥΜΑ- ΦΑΣΙΣΜΟΣ)

ΟΜΑΔΑ Α΄

1.      Εξηγήστε τις παρακάτω έννοιες :

a.      Αυτοκρατορία

b.      Δημοκρατία

2.      Ποιοι χαρακτήρες σκιαγραφούνται στην ταινία; Να τους περιγράψετε.

3.      Σε τι διαφέρει η άσκηση εξουσίας σε μια ομάδα όπως αυτή της ταινίας από την άσκηση εξουσίας στην πολιτική – κρατική εξουσία;

4.      Αναλύστε με αφορμή  την ταινία τον τρόπο με τον οποίο η εξουσία διαφθείρει και αλλοτριώνει τον άνθρωπο.  

5.      Το «τρίτο κύμα»   https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CE%BF_%CE%A4%CF%81%CE%AF%CF%84%CE%BF_%CE%9A%CF%8D%CE%BC%CE%B1 , περιγράψτε σύντομα το σκεπτικό και την πορεία του πειράματος.

6.      Πώς κρίνετε το πείραμα του διδάσκοντα; (πχ.βλακώδες,ακραίο,ανατρεπτικό,φυσιολογικό,καινοτόμο,

απαράδεκτο, αλαζονικό)

7.      « Ο φασισμός στις μέρες μας φανερώνεται με δύο μορφές. Ή προκλητικός, με το πρόσχημα αντιδράσεως σε πολιτικά ή κοινωνικά γεγονότα που δεν ευνοούν την περίπτωσή τους ή παθητικός μέσα στον οποίο κυριαρχεί ο φόβος για ό,τι συμβαίνει γύρω μας . Ανοχή και παθητικότητα λοιπόν. Κι  έτσι, εδραιώνεται η πρόκληση.  Με την ανοχή των πολλών.» Μ. Χατζιδάκις  Ο εφησυχασμός  και η πολιτική απάθεια των σημερινών   πολιτών μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνη ;  Οι πολίτες είναι υπεύθυνοι για την εξουσία που τους επιβάλλεται ;

8.      Οι μαθητές του κύματος φάνηκε ότι  είχαν ανάγκη να αποκτήσουν ένα σκοπό στη ζωή τους και να αποδώσουν κάποιου είδους δικαιοσύνη στο περιβάλλον τους . Γιατί ένιωθαν έτσι ;

9.      Ο φασισμός στην καθημερινότητα : δώστε παραδείγματα φασιστικής συμπεριφοράς  και εκφοβισμού από διάφορα πεδία της καθημερινής ζωής .

a.      http://www.kathimerini.gr/736821/opinion/epikairothta/arxeio-monimes-sthles/o-ellhnikos-fasismos-sto-proskhnio

b.      http://planus.pblogs.gr/2010/10/o-fasismos-sthn-kathhmerinh-zwh-1.html

c.       http://www.taniabageri.gr/index.php/2012-09-28-22-09-44/26-ekfovismos-kai-fasistikes-symperifores-stin-kathimerini-zoi

 

10.  Αναζητήστε και προτείνετε ταινίες μα θέμα το φασισμό.

 

 

ΟΜΑΔΑ Β΄

1.                  Εξηγήστε τις παρακάτω έννοιες :

-                      Αναρχία

-                      Εθνικοσοσιαλισμός

2.                  Ποιες οι αντιδράσεις και η ψυχολογία των μαθητών που συμμετέχουν στο «πείραμα»; Δικαιολογήστε την απάντησή σας.

3.                  Εντοπίζετε κάποιο λάθος στην συμπεριφορά του καθηγητή και αν ναι, πού; Πού κατά τη γνώμη σας οφείλεται αυτό το λάθος;

4.                  Αυτό που συνέβη στην ταινία μπορεί να συμβεί και στο δημόσιο σχολείο που εσείς φοιτάτε ;

5.                  Στο πραγματικό πείραμα στο σχολείο της Αμερικής μετά το τέλος του κινήματος  κανείς δεν παραδέχτηκε ότι έλαβε μέρος στη μεγάλη συγκέντρωση του « τρίτου κύματος», πώς ερμηνεύετε αυτή την αντίδραση ;

6.                  Γιατί νομίζετε ο συγκεκριμένος μαθητής έφτασε στην ακραία ,τραγική αυτή κατάληξη;

7.                  Ποιες ανάγκες των συμμετεχόντων στο «Κύμα» κάλυψε αυτή η ομάδα ; Γιατί τα συγκεκριμένα παιδιά έγιναν τόσο ένθερμοι υποστηρικτές του ;

8.                  Στις μέρες μας ο φόβος και η εξάπλωση της τρομοκρατίας αποτελεί ουσιαστικά μια νέα μορφή φασισμού. Εξετάστε αν ωστόσο νομιμοποιούν παράλληλα φασιστικές πρακτικές και στις χώρες που απειλούνται από τρομοκρατικά χτυπήματα και καταγράψτε τες.

9.                  Σχολιάστε το κείμενο του Μ. Χατζιδάκι για το νεοναζισμό :  http://tvxs.gr/news/politismos/manos-xatzidakis-o-neonazismos-den-einai-oi-alloi

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΟΜΑΔΑ Γ΄

1.                  Σε ποια περίοδο αναφέρεται το έργο, σε ποια χώρα ή περιοχή;

2.                  Ποια ήταν τα χαρακτηριστικά της εξουσίας που ασκούσε ο καθηγητής;

3.                  Πώς κατέληξε το «πείραμα»; Γιατί κατά τη γνώμη σας;

4.                   Οι μαθητές που συμμετείχαν στο «Κύμα» είχαν την ευκαιρία να καταλάβουν έγκαιρα τι ακριβώς συνέβαινε , μπορούσαν να ακούσουν άλλες φωνές ή βρισκόταν παγιδευμένοι και άβουλοι σε αυτό το παιχνίδι ; Αναζητήστε ομοιότητες με το λαό της Γερμανίας και της υπόλοιπης Ευρώπης την εποχή της επώασης του ναζισμού.

5.                  Τι δε σας άρεσε σε αυτήν την ταινία;

6.                   Από τον παρακάτω σύνδεσμο https://www.youtube.com/watch?v=6k2ox-xsrr0

  μελετήστε τον τελευταίο λόγο από την ταινία του Τ. Τσάπλιν «Ο Μεγάλος Δικτάτορας» και παραλληλίστε τον με το λόγο του Χίτλερ στο λαό της Γερμανίας (https://www.youtube.com/watch?v=_SKLble6L88 , από το 1:16 και στο 21:54 λεπτό της ομιλίας)

 

7.                  Η «άλλη όψη» του φασισμού : πέρα από τον πολιτικό φασισμό ποιες άλλες μορφές φασισμού βιώνει ο σύγχρονος άνθρωπος ; (π.χ. φασισμός της μόδας, της ψυχαγωγίας, του φόβου, της οικογένειας…)

8.                  Μπορείτε να αναφέρετε τρόπους που μια εξουσία μπορεί να εδραιωθεί στο λαό ; (Ακόμη και αν έχει αντιδημοκρατική συμπεριφορά ;)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΟΜΑΔΑ Δ΄

1.                        Εξηγήστε τις παρακάτω έννοιες :

a.      Εθνικισμός, σοβινισμός

b.      Φυλετισμός

2.                  Για ποιόν/ποιους λόγους πειθαρχούσαν οι μαθητές στον καθηγητή τους;

3.                  Στην ταινία ο φασισμός ταυτίζεται με την πειθαρχία, τη συλλογικότητα και την ενότητα. Είναι ωστόσο απόλυτο ότι οι παραπάνω έννοιες συνδέονται μόνο με ολοκληρωτικές δράσεις ή έχουν βοηθήσει και σε θετικές δράσεις της ανθρωπότητας ;

4.                  Μπορείτε να επινοήσετε ένα άλλο τέλος ,πιο ευχάριστο;

5.                  Ποια στοιχεία χειραγώγησης – επιβολής διακρίνετε κατά τη διάρκεια του πειράματος ;  Αποτελούν αυτά πάγιες τακτικές χειραγώγησης των πολιτών και υπό άλλες συνθήκες ; Δώστε σχετικά στοιχεία. Εντοπίστε και από την ταινία έννοιες που χρησιμοποιούνται για την καλλιέργεια του φανατισμού στο λαό (τέτοια στοιχεία υπάρχουν στον τελευταίο λόγο του καθηγητή)

6.                  Καταγράψτε από την ταινία φασιστικές συμπεριφορές που δεν προέρχονται από τα μέλη του κύματος.

7.                  Συνθήκες ανάδειξης του ναζισμού στη Γερμανία (αναζητήστε τις αιτίες και στο λόγο του Χίτλερ από : https://www.youtube.com/watch?v=Ppepz1eeeb4 ) και συνθήκες ανάδειξης του νεοναζισμού στην Ευρώπη τις τελευταίες δεκαετίες.

8.                  Γιατί ο φασισμός είναι ανήθικος ;

9.                  Αναζητήστε από το διαδίκτυο τραγούδια – στίχους που να ασκούν κριτική στο φασισμό- ρατσισμό  κάθε είδους. Καταγράψτε τα πιο αντιπροσωπευτικά ή αυτά που θεωρείτε πιο ενδιαφέροντα και εύστοχα. Δημιουργήστε το soundtrack ενός αντιρατσιστικού ντοκιμαντέρ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΟΜΑΔΑ Ε’

1.      Να δώσετε τον ορισμό της λέξης «προπαγάνδα», στη συνέχεια να συσχετίσετε τον όρο μα τη χρήση του από ακραία- φασιστικά καθεστώτα και με την αξιοποίηση των Μ.Μ.Ε. και τις τεχνικές που ακολουθούν για να πετύχουν την απόλυτη επιρροή του κοινού.

2.      Ποιες κοινωνικές – ψυχολογικές ελλείψεις του καθηγητή και των μαθητών καλύπτει το «Κύμα» ; Παραλληλίστε τους χαρακτήρες με το προφίλ των οπαδών σύγχρονων νεοφασιστικών ομάδων.

3.      Στην ταινία ο φασισμός ταυτίζεται με την πειθαρχία, τη συλλογικότητα και την ενότητα. Είναι ωστόσο απόλυτο ότι οι παραπάνω έννοιες συνδέονται μόνο με ολοκληρωτικές δράσεις ή έχουν βοηθήσει και σε θετικές δράσεις της ανθρωπότητας ;

4.      Τι απέδειξε η εξέλιξη του πειράματος ; Ανέτρεψε ή ενίσχυσε την αρχική φράση – αφετηρία του κινήματος «ο φασισμός δεν μπορεί να ξαναεμφανιστεί»

5.      Καταγράψτε από την ταινία φασιστικές συμπεριφορές που δεν προέρχονται από τα μέλη του κύματος.

 

6.      Αναζητήστε στο διαδίκτυο τις συνθήκες ανάδειξης του ναζισμού στη Γερμανία.  Υπάρχουν αντίστοιχες συνθήκες σήμερα που ευνοούν μια ανάλογη ιδεολογία ;

 

7.      Ο φασισμός καλλιεργεί «το δίκαιο της ομάδας» το οποίο βρίσκεται σε αντίθεση με το αντικειμενικό δίκαιο , υιοθετεί την αδικία μια μάλιστα με ασφάλεια από οποιαδήποτε ανθρώπινη τιμωρία.  Καταγράψτε παραδείγματα εφαρμογής τέτοιου δικαίου από τη σύγχρονη πραγματικότητα και αναλύστε τις  επιπτώσεις τους στην κοινωνία . (Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι θρησκευτικές ομάδες ή επαγγελματικές που θέτουν ως ανώτερο στόχο την ικανοποίηση των μελών τους ακόμα και σε βάρος του δικαίου του συνόλου)

 

8.      Αναζητήστε άλλα ιστορικά παραδείγματα φασισμού πέρα από τον Χίτλερ και τον Μουσολίνι (π.χ. Στάλιν, Κιμ Β. Κορέα… .)

 

9.      Με ποιον τρόπο μπορούμε να αντισταθούμε σε κάθε μορφή φασισμού που εκδηλώνεται γύρω μας ;

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Α ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο ΑΙΩΝΑ – ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Σ – Λ

1.     Λόγω της διαμαρτυρίας της Οθωμανικής αυτοκρατορίας διεκόπη η μεταφορά γυναικόπαιδων από την Κρήτη, μέσω ξένων πλοίων

2.     Σε όλη τη διάρκεια του 19^ου αιώνα, απελευθερωτικά κινήματα ξέσπασαν στην τουρκοκρατούμενη ηπειρωτική Ελλάδα και την Κρήτη, με υποκίνηση ή ανοχή του ελληνικού κράτους.

3.     Κατά τη διάρκεια του Ρωσοτουρκικού πολέμου, η Ελλάδα επιχείρησε να ενισχύσει την υπεράσπιση των ελληνικών δικαίων με την υπόθαλψη επαναστατικών κινημάτων στις επαρχίες αυτές.

4.     Το πυκνό ελληνικό στοιχείο των δυτικών μικρασιατικών παραλίων δεν παρέμεινε αδρανές μετά την εξέγερση των ναυτικών νησιών και της Σάμου.

5.     Οι βασικότεροι λόγοι που απέτρεπαν τους Κυδωνιείς από τη διεκδίκηση της αντιπροσώπευσης στα πολιτικά και διοικητικά όργανα της επαναστατημένης Ελλάδας ήταν η γεωγραφική διασπορά τους και η ανάγκη εξασφάλισης των βασικών όρων ζωής.

6.   Οι Σουλιώτες στις αρχές του 1824 κατέφθασαν τελευταίοι στο Μεσολόγγι, μέσω των Ιόνιων νησιών.

7.     Μετά την καταστολή του κινήματος στον Όλυμπο, κατέφυγαν στις Σποράδες πολλοί αγωνιστές και οπλαρχηγοί από τη Μακεδονία και τη Θεσσαλία

8.     Η Χίος, η Σάμος και τα Ψαρά ήταν ο προορισμός των διωκόμενων Ελλήνων από το εσωτερικό της Μικράς Ασίας, προκειμένου να γλιτώσουν από τις διώξεις και τις επιθέσεις των ατάκτων.

9.     Τα κινήματα που οργάνωσαν επαναστατικά σώματα από την Ελλάδα προκειμένου να ξεσηκωθούν οι κάτοικοι αλύτρωτων περιοχών, κατά τη διάρκεια του Κριμαϊκού πολέμου, πέτυχαν το στόχο τους.

10.               Πολλοί Κύπριοι κατέφυγαν στα Προξενεία των Μεγάλων Δυνάμεων προκειμένου να αποφύγουν τις διώξεις των Τούρκων και κατόπιν μεταφέρθηκαν με ξένα πλοία σε λιμάνια της Ιταλίας και της Γαλλίας.

11.               Η απόφαση της κυβέρνησης για παραχώρηση γης στην ευρύτερη περιοχή του Μεσολογγίου στους πρόσφυγες αποτελεί την πρώτη ιδέα για αποκατάσταση προσφύγων στα χρόνια του Αγώνα.

12.                        Οι επαναστατικές κυβερνήσεις προχώρησαν στην υλοποίηση των αποφάσεών τους σχετικά με την αποκατάσταση των προσφύγων.

13.                        Οι μορφωμένοι πρόσφυγες, κυρίως της Μικράς Ασίας και της Κωνσταντινούπολης, κάλυπταν καλύτερα τις ανάγκες της κρατικής διοίκησης.

14.               Οι Μακεδόνες πρόσφυγες, στα χρόνια του Όθωνα, από την Ελευσίνα, όπου βρίσκονταν, ζήτησαν και πέτυχαν να ιδρύσουν συνοικισμό στην Πελοπόννησο.

15.                        Κατά τη διάρκεια της Εθνοσυνέλευσης απαιτήθηκε συνταγματική απαιτήθηκε συνταγματική απαγόρευση της κατάληψης δημόσιων θέσεων από τους ετερόχθονες.

16.                        Στην τρίτη φάση της αντιδικίας αυτοχθόνων- ετεροχθόνων το θέμα επικεντρώθηκε στο θέμα των όρων εκλογής των βουλευτών.

17.               Προκειμένου να ενισχυθεί ο κρητικός αγώνας και το έργο της περίθαλψης των αμάχων προσφύγων, ιδρύθηκαν στο εξωτερικό διάφορες επιτροπές, όπως αυτή του Λονδίνου.

18.               Στις τρεις τελευταίες δεκαετίες του 19^ου αιώνα, η προσφυγική κίνηση που συνδεόταν με τις κρίσεις του Κρητικού ζητήματος ήταν πολύ μεγαλύτερης κλίμακας και είχε προσωρινό χαρακτήρα.

19.                        Πολλά αιτήματα προσφύγων τέθηκαν γενικά, σχετικά με τη βελτίωση των συνθηκών ζωής τους, αλλά δεν τέθηκε προσφυγικό ζήτημα συνολικά.

20.               Βασικά αιτήματα των Σμυρναίων προσφύγων στη Γ΄ Εθνοσυνέλευση ήταν η εκπροσώπησή τους σ’ αυτήν και ο προσδιορισμός τόπου για τη δημιουργία συνοικισμού των διασκορπισμένων ελεύθερων Σμυρναίων.

21.                        Τον Ιανουάριο του 1878 ιδρύθηκε στην Αθήνα η Μακεδονική Επιτροπή, με σκοπό την αποκατάσταση των Μακεδόνων προσφύγων.

22.               Οι πρώτες κρητικές οικογένειες έφθασαν τον Ιούλιο του 1866 στον Πειραιά και τη Σύρο μέσω Κυθήρων.

23.                        Η εξέγερση των ναυτικών νησιών και της Σάμου αποτέλεσε το έναυσμα για τη βίαιη αντίδραση των Τούρκων απέναντι στους ελληνικούς πληθυσμούς.

24.                        Το προσφυγικό ρεύμα από τις βόρειες ελληνικές επαρχίες, Θεσσαλία, Μακεδονία και Ήπειρο δεν συνεχίστηκε κατά το δεύτερο έτος της Επανάστασης.

25.                        Σε όσες περιοχές εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες, έγιναν προσπάθειες για την περίθαλψη και την ενσωμάτωση των προσφύγων, οι οποίες στηρίχθηκαν στον αυθορμητισμό και τη συμπαράσταση των κατά τόπους ελληνικών κοινοτήτων ή σε εντελώς προσωρινά μέτρα των κυβερνήσεων.

26.                        Οι κρατικές παρεμβάσεις για την ίδρυση συνοικισμού των Ψαριανών στην Ερέτρια δεν απέδωσαν, περισσότερο λόγω διαφωνιών για τη θέση και τη διανομή των οικοπέδων.

27.               Η κύρια κρίση μεταξύ αυτοχθόνων και ετεροχθόνων ξέσπασε τον Ιανουάριο του 1844 με την έναρξη της συζήτησης για το δημόσιο δίκαιο των Ελλήνων και ειδικά για το άρθρο που καθόριζε τις προσπάθειες για την απόκτηση της ιδιότητας του Έλληνα πολίτη.

28.               Το πρόβλημα των δικαιωμάτων των ετεροχθόνων στην Εθνοσυνέλευση απασχόλησε ιδιαίτερα την κοινή γνώμη, χωρίς να προσελκύσει όμως το ενδιαφέρον και του ξένου παράγοντα.

29.                        Μετά την άφιξη των προσφύγων στις Σποράδες οι τοπικές αρχές βρέθηκαν αδύναμες, όχι μόνο να περιθάλψουν τους άπορους και πεινασμένους νεοφερμένους, αλλά και να διατηρήσουν την τάξη.

30.                        Μετά την ήττα του ελληνικού στρατού από τον τούρκικο στον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897 και την υποχώρησή του, ακολούθησε και γενική έξοδος του άμαχου πληθυσμού, που έφευγε πανικόβλητος